archiwum

Artykuły

Flet Prosty i fujarka: Nowe odkrycia archeomuzykologii Elbląga

Wykopaliska archeologiczne prowadzone na Starym Mieście w Elblągu przyniosły dotychczas wiele świetnych odkryć, wśród których znajdują się również instrumenty muzyczne. W latach 1986-1989 odnaleziono tu instrumenty strunowe: piętnastowieczną giternę - rodzaj niewielkiej lutni, czternastowieczną fidelę-poprzedniczkę skrzypiec oraz instrumenty dęte: dwie kościane piszczałki pochodzące z XIV-XVI wieku (Popławska 1997; Popławska, Czechak 2002).


Flet Prosty 


Dobra passa w odkrywaniu instrumentów muzycznych w Elblągu trwa nadal. Kolejny instrument-flet prosty (nr. inw. 4891) znaleziono w roku 1998, w latrynie znajdującej się na podwórku działki przy ul. Stary rynek 38. Kontekst archeologiczny pozwala datować instrument na koniec XV lub początek XVI wieku.

Całkowita długość instrumentu wynosi 299 mm. Na wierzchniej części korpusu znajduje się siedem otworów dźwiękowych, przy czym najniższy jest podwójny. Na stronie spodniej korpusu wywiercono jeden otworek dźwiękowy. Opisywany instrument należy więc, pod tym względem, do grupy fletów 7 + 1 (ryc.1). Odległości pomiędzy osiami otworów dźwiękowych wywierconych na stronie wierzchniej licząc od wlotu instrumentu wynoszą odpowiednio około: 143, 163, 184, 204, 224, 244, 266 mm, średnice otworów pojedynczych mają od 8 do 10 mm, średnice otworów podwónych-5 i 6 mm. Otwór dźwiękowy spodniej części korpusu, o średnicy 6 mm, znajduje się w odległości 135 mm od wlotu. Jest więc spośród wszystkich otworów dźwiękowych usytuowany najbliżej wlotu, czyli najwyżej. Na wierzchniej stronie korpusu wycięto również prostokątny otwór wargowy, a odległość od wlotu do krawędzi otworu wargowego stanowi 53 mm. Średnica zewnętrzna wlotu wynosi 26 mm, średnica wewnętrzna – około 20 mm, grubość ścianek wlotu i wylotu – około 6 mm. Korpus od wewnątrz jest wyborowany. Średnica zewnętrzna wylotu wynosi około 23 mm, średnica wewnętrzna – około 13 mm. Pod względem wielkości (długości) instrument elbląski zaliczyć można do fletów prostych o wielkości dyszkantowej o stroju c lub d . Wykonano go z dość twardego drewna, być może egzotycznego. Jego powierzchnia została dokładnie opracowana, a toczony, gładki korpus był zapewne pierwotnie powlekany żywicą. Otwory dźwiękowe wywiercono, najprawdopodobniej świderkiem, otwór wargowy starannie wycięto. W prosto ściętym wlocie osadzono czop, który składa się z trzech elementów: rozciętego na dwie nierówne części małego klocka twardego drewna oraz rozdzielającej je, ale i do nich przyklejonej cienkiej płytki wykonanej z innego materiału (ryc. 2). Czop został podcięty na obwodzie, a ścięcie to znajduje się vis a vis niewielkiego podcięcia wewnętrznej ścianki wlotu. (...)



Dorota Popławska,  Flety Proste i fujarka: Nowe odkrycia archeomuzykologii Elbląga, Archaeologia Et Historia Urbana, Pod redakcją: Romana Czaji, Grażyny Nawrolskiej, Mariana Rębkowskiego, Janusza Tandeckiego, Muzeum Elbląskie, Elbląg 2004.

  • Gryfy po latach

    Już w najbliższą niedzielę (29 lipca) Elbląskie Towarzystwo Kulturalne zaprasza do Bażantarni na V koncert XXI Letniego Salonu Muzycznego Bażantarnia 2018. Tym razem organizatorzy chcą przypomnieć, zwłaszcza starszym mieszkańcom miasta, zespół i muzykę ich młodości. Zespól muzyczny Gryfy powstał na początku kwietnia 1964 roku. Patronat nad nim objęło Zrzeszenie Studentów Polskich przy UMK w Toruniu. Zespół w tymże roku wystąpił m.in. w Wałczu, Inowrocławiu oraz w elbląskim Zamechu. Był zespołem klubowym toruńskiej „Od Nowy” grał również na balach i koncertował  w toruńskim Dworze Artusa. Występował  m.in. z zespołem Niebiesko-Czarni. 

    czytaj więcej
  • Elbląskie Nagrody Kulturalne 2018

    Redaktor Elbląskiego Archiwum Muzycznego – Krzysztof Bidziński, otrzymał Stypendium Kulturalne Miasta Elbląg („adresowane do artystów profesjonalnych i niezawodowych twórców, którzy mają pomysł na zrealizowanie projektu kulturalnego i którzy swoją działalnością promują Elbląg w kraju i na arenie międzynarodowej”) na realizację wydania papierowego książki „Elbląska Encyklopedia Muzyczna”, która także dzięki czytelnikom (jako Honorowi Wydawcy) ukaże się drukiem w 2018 roku. 

    czytaj więcej
  • Encyklopedia w Radiu Centrum

    W marcu „Elbląska Encyklopedia Muzyczna” zostanie zaprezentowana w audycji „Made in Polska” prowadzonej przez Adama Martuzalskiego w Radiu Centrum 106,4 FM w Kaliszu. Audycji słuchaj w każdy czwartek w godz. 23:00-24:00 także przez Internet. Szczegóły emisji wkrótce! 

    czytaj więcej
  • Encyklopedia w Radiu 2NURFM

    „Elbląską Encyklopedię Muzyczną” zaprezentowano 17 marca w „Audycji Polska” prowadzonej przez Zbigniewa Plutę i Barbarę Pieńkowską w radiu 2NURFM 103,7 FM Newcastle w Australii. Oprócz przedstawienia zarysu książki, wyemitowano także nagranie „Teraz” grupy Funky Bastardos. W innych audycjach zostaną wyemitowane również inne utwory elbląskich zespołów. Audycji słuchaj także przez Internet co dwa tygodnie w soboty, w godz. 19:00-20:00 czasu australijskiego. Polecamy!

    czytaj więcej
  • Encyklopedia w Radiu UWM FM

    Wywiad z autorem czwartego wydania multimedialnej książki „Elbląska Encyklopedia Muzyczna” wraz z nagraniami Ahead – „Transowy” i Bulgoty – „Kowboj” wyemitowano 26 lutego na fali olsztyńskiego radia akademickiego UWM FM 95,9 FM w audycji „Uwierz w Muzykę” prowadzonej m.in. przez Michała Napiórkowskiego. Słuchaj stacji także w Internecie. Polecamy!

    czytaj więcej