Artykuły

Henryk Nitschmann – Muzyka

Maria Kurtzmannowa w liście z 29 października 1879 r. pisze do Nitschmanna: „Rzadki to przypadek i godny zazdrości talent, który pozwala ze świata tonów w świat poezji się przenieść”. Wyraża ponadto swą radość, że nie tylko „muza poezji, alei tonów bogini” jest dla niego łaskawa. Może właśnie tonów bogini w połączeniu z muzą poezji natchnęła Nitschmanna umiłowaniem pieśni ludowej. Jego zamiłowania do tłumaczeń liryki słowiańskiej, a zwłaszcza polskiej, zdają się bowiem być zrozumiałe, gdy uwzględni się, że był on muzykiem i kompozytorem. Utrzymywał np. Juliusz Kleiner, że narodowy charakter polskiej literatury oraz przewaga w niej liryki, trudniejszej do tłumaczenia niż proza, sprawiały, że literatura polska uchodziła u Niemców za „unbekannte” . W liryce bowiem nie wystarczy posiąść słownictwo ale znacznie ważniejsza rzeczą jest zrozumienie jej ducha, przyswojenie sobie niejako uczuć tworzącego ją poety.

Liryka słowiańska posiada w sobie dużo sentymentalizmu i śpiewności, znacznie łatwiej dostępnych rozmiłowanemu w muzyce Nitschmannowi niż komuś pozbawionemu jej smaku. Muzyka interesowała go od młodości, zarówno pod względem teoretycznym jak i praktycznym. Rezultatem tych zainteresowań było wiele artykułów, głównie o klasykach niemieckich oraz kompozycje różnych pieśni. Podstawowym dziełem w tej dziedzinie są wydane wraz z G. Doringem Dreissig slawische gestliche Melodien aus dem 16 und 17 Jahrhundert. Nitschmann ogłasza stałe sprawozdania z różnych imprez muzycznych z koncertów i ruchu muzycznego. Jego felietony pisane z Berlina czy Wiednia świadczą, że ilekroć tam bywał, zawsze interesował się obok innych spraw także życiem muzycznym. Pisywał co najmniej w sześciu gazetach, najczęściej w prasie elbląskiej. Zaangażowawszy się w życie kulturalne Elbląga oddał też praktycznie, na użytek społeczności swego miasta, zdolności i wykształcenie. W jesieni 1869 r. założył mianowicie razem z Jahnem Felderhoffen, F. Schlompem i Flachem „Philharmonische Gesellschaft”. Dostęp do tego towarzystwa mieli jedynie prawdziwi znawcy i miłośnicy muzyki, koncerty odbywały się zima. Gdy nie ma uroków wiosny i zapachu lata, ożywa sztuka, która zdolna jest nowo obudzić uśpione szlachetne pędy życia – napisał w Prologu na rozpoczęcie sezonu 1875/76, gdy sam już stał na czele zespołu. W pierwszym sezonie dawano koncerty przed południem w dwutygodniowych odstępach. Na program realizowany w pomieszczeniach E. Schlompa składały się śpiewy solowe i chórowe, gra na fortepianie, nieraz na dwóch lub trzech równocześnie, muzyka kameralna oraz deklamacje. Następnej zimy wprowadzono koncerty wieczorne.




Ks. prof. Anastazy Ludwik Bławat

 

Całość art. dostepna:  „Henryk Nitschmann - Życie i Dzieło”. Rozdział II „Zainteresowania i poglądy literackie Henryka Nitschmanna". Wydawnictwo Wilk Stepowy Elbląg 2005

• 
•